Tesjoeva is een complex begrip dat wroeging, berouw en omkeer omvat. Volgens de wijzen uit het oude Israël, zoals bijvoorbeeld rabbijn Maimonides (1138 - 1204 na Chr.),  heeft Tesjoeva altijd bepaalde kernelementen, zoals:

 

1. Opbiechten en erkennen van zonde

2. Jezelf beloven de overtreding niet te herhalen

3. Deze blijkt wanneer zich een gelegenheid voordoet van herhaling van de eens begane overtreding en de overtreder de overtreding kan begaan maar ervan afziet  vanwege de tesjoeva - niet uit angst of door gebrek aan kracht.

 

----------...----------

 

Om tesjoeva duidelijk te maken neem ik een verhaal uit de Bijbel als grondslag. Namelijk het gezin van Jakob.

 

Het gezin van Jakob bestond uit 12 zonen en 1 dochter. Maar de 12 zonen gingen niet allemaal even goed met elkaar om. Er was sprake van jaloezie dat nog versterkt werd door vader Jakob. Uiteindelijk leidt dit er allemaal toe dat de broers van Jozef, zonen van Jakob, Jozef verkopen aan een rondreizende handelskaravaan van de Ismaëlieten, die op hun beurt onderweg waren naar Egypte en Jozef daar als slaaf verkochten. (Genesis 37 en volgende). Vader Jakob wordt bedrogen doordat zijn zonen de mantel van Jozef in stukken scheuren en in dierenbloed drenken om hem te laten denken dat Jozef verscheurd is door wilde dieren. Vader Jakob is nooit over het verdriet heen gekomen van het verlies van Jozef.

 

Jaren later ontstaat er een grote hongersnood, die door Jozef jaren daarvoor was aangekondigd, waarop de Farao van Egypte Jozef tot onderkoning kroont met als belangrijkste taak om Egypte voor te bereiden op de komende hongersnood.  Als de hongersnood komt --- in zowel Egypte als omliggende landen zoals Kanaän ---  vraagt Jakob aan zijn zonen om naar Egypte te reizen, omdat hij gehoord heeft dat daar nog eten te koop is. De broers gaan naar Egypte, maar zij weten niet dat Jozef inmiddels tot onderkoning van Egypte is gekroond en dat hij belast is met de uitgifte van voedsel aan de Egyptenaren maar ook aan de buitenlanders die eten willen kopen.

 

Zo komen de broers voor de onderkoning van Egypte en zij herkennen hun broer Jozef niet. Waarschijnlijk is Jozef als een Egyptische koning gekleed en ook als zodanig geschminkt, wat de gewoonte was in Egypte. Jozef herkent zijn broers echter wél maar houdt dit nog even geheim voor ze. Jozef wil eerst weten of zijn broers nog hetzelfde zijn als jaren geleden toen ze hem aan de Ismaëlieten verkochten, of dat zij inmiddels veranderd waren.

 

Als Jozef zich uiteindelijk bekend maakt aan zijn broers, bij de tweede reis van de broers van Kanaän naar Egypte, schrikken zij zich driemaal in de rondte, en alle herinneringen komen weer levensgroot op de voorgrond te staan. Wat zal Jozef nu doen? Zal hij de broers straffen voor wat zij gedaan hebben? Zal hij hen met gelijke munt terugbetalen?

 

----------...----------

 

Als gevolg van hun eerste ontmoeting met Jozef bekennen de broers en tonen zij berouw voor wat zij gedaan hebben.( Let wel! Spijt is iets anders dan berouw hebben. Bij spijt zet ik mijzelf op de voorgrond: "het spijt mij....". Berouw is inzien wat ik de ander aangedaan heb).  Het eerste stadium van de tesjoeva heeft plaatsgevonden, namelijk berouw.

 

Berouw begint met Juda nadat de broers voor de tweede keer naar Egypte moeten afreizen om voedsel te kopen. Jozef als onderkoning van Egypte had hen echter opgedragen om Benjamin, de jongste zoon van Jakob, mee te nemen. Dan gebeurt het inderdaad wanneer Juda tegen Jakob zegt: ( Gen. 43:9) Ik wil persoonlijk voor Benjamin borg staan, u mag mij verantwoordelijk voor hem stellen: als ik hem niet veilig hier bij u terugbreng, mag u mij dat mijn leven aanrekenen.

 

De tweede voorwaarde voor tesjoeva (berouw) is gerealiseerd: de belofte om de overtreding niet te herhalen. Juda neemt op zich om deze keer niet te laten gebeuren wat de vorige keer gebeurd is toen Jozef verkocht werd aan de Ismaëlieten.

 

De derde daad voor tesjoeva is een meesterzet....... Jozef brengt zijn broers nu in een situatie waarin de verleiding overweldigend is om de misdaad te herhalen door Benjamin als slaaf achter te laten. Zoals Jozef destijds als slaaf verkocht werd.

 

----------...----------

 

Benjamin is net als Jozef een zoon van Rachel en het ligt voor de hand dat hij (net als Jozef destijds) benijd en veracht wordt door de andere broers. De rancune van de broers tegenover Jozef werd verergerd door hun jaloezie bij het zien van de veelkleurige mantel die Jakob hem had gegeven.

 

Daarom creëert Jozef weer een situatie van ongelijkheid. Wanneer de broers plaatsnemen voor een maaltijd regelt Jozef het zó dat zij een plaats krijgen in de volgorde van hun leeftijd, waarmee hij onderstreept dat Benjamin de jongste is, en vervolgens zorgt hij ervoor dat 'Benjamin meer kreeg dan de anderen, vijfmaal zoveel' ( Gen. 43:34).

 

Voor dit vreemde detail is maar één verklaring. Jozef probeert zijn broers jaloers te maken op hun jongste broer.

 

Voor zover mogelijk zijn de omstandigheden van hun oorspronkelijke misdaad nu gereproduceerd. Hun jongste broer, een kind van Rachel, staat op het punt om slaaf gemaakt te worden in Egypte. Voor de broers is er reden om jaloers op hem te zijn zoals zij dat waren op Jozef.

 

Deze keer nemen zij echter de handschoen op. Op het moment dat Benjamin als gevangene afgevoerd zal worden, bieden zijn broers aan om samen met hem de gevangenis in te gaan. Het ogenblik van de test is aangebroken. Jozef heeft de broers een eenvoudige uitweg geboden: Ze hoeven alleen maar weg te lopen. Op dat moment treedt Juda op hem toe en zegt ...... ( Gen. 44 vanaf vers 18)

 

Juist Juda, de broer die verantwoordelijk was voor het verkopen van Jozef als slaaf ( Gen. 37:27), biedt nu aan zijn eigen vrijheid op te offeren, liever dan dat Benjamin in slavernij gehouden zal worden.

 

De omstandigheden zijn vergelijkbaar met die van jaren geleden, maar het gedrag van Juda nu, staat lijnrecht tegenover dat van toen. Hij heeft de kans en de mogelijkheid om de overtreding te herhalen, maar hij doet het niet. Juda heeft de voorwaarden vervuld voor 'volmaakte tesjoeva'......

 

----------...----------

 

God weet dat het volk Israël tekort zal schieten: zij zullen zondigen, klagen, afgoden aanbidden, Zijn wetten overtreden. Hij accepteert dat, ook al bezorgt Hem dat vaak groot verdriet. God eist geen volmaaktheid: door ons een vrije wil te geven, stelt Hij ons in staat om fouten te maken. Hij vraagt alleen dat we onze fouten erkennen en onszelf verplichten deze niet nog eens te maken - met andere woorden dat we in staat zullen zijn tot tesjoeva.

 

----------...----------

 

Bijna vanaf het begin schijnt Jozef bestemd te zijn tot grootheid. Toch is de geschiedenis daar niet op uitgelopen. Het is integendeel een andere broer die op den duur zijn stempel heeft gedrukt op het Joodse volk. De Joden immers zijn naam...... Het was dus niet Jozef maar Juda die zijn identiteit overdroeg aan het volk.

 

Waarom Juda en niet Jozef?

 

Het is Juda die - in de eerste woorden die van hem vermeld staan - voorstelt om Jozef te verkopen ( Gen 37:26-27)

 

Maar Juda verandert - meer dan wie ook in de Tora. De man die na al die jaren tegenover Jozef staat, is niet dezelfde persoon die het woord voert wanneer Jozef gevangen zit in de put. Toen was hij bereid om zijn broer als slaaf te verkopen. Nu is hij bereid om liever zelf dit lot te dragen dan Benjamin als slaaf te laten vasthouden  ( Gen. 44:33-34)

 

Het is een volkomen omkeer van karakter. Hardvochtigheid is vervangen door zorg. Onverschilligheid ten aan zien van het lot van zijn broer is omgevormd tot moed ter wille van hem. Juda is bereid te ondergaan wat hij eens Jozef heeft aangedaan opdat Benjamin niet hetzelfde lot zou treffen.

 

Juda erkent dat hij fout is geweest (in het verhaal van Tamar). 'Zij was rechtvaardiger dan ik' zegt hij...... Dit is de eerste keer in de Tora dat iemand erkent zelf schuldig te zijn. Het is ook een keerpunt in Juda's leven. Hier ontspringt het vermogen dat iemand zijn eigen zonde erkent, berouw voelt, en zich verandert. (tesjoeva).

 

Pas als we dit beseffen begrijpen we de diepe betekenis van zijn naam. De wortel ervan, de werkwoordsvorm lehodot (van de stam j-d-h) heeft twee hoofdbetekenissen: Het betekent 'danken'....... maar het betekent ook 'toegeven, erkennen'.

 

Rabbi Abbahoe heeft gezegd: Daar boetelingen staan, kunnen zelfs de volmaakt rechtvaardigen niet staan.

 

Jozef staat in de traditie consequent bekend als haTsaddiek 'de rechtvaardige'. Juda is een boeteling.

 

Jozef werd misjnee leMelech, 'de tweede na de koning'. Maar Juda werd de vader van Israëls koningen. Waar de boeteling Juda staat, kan zelfs de volmaakt rechtvaardige Jozef niet staan. Hoe groot iemand ook kan zijn in deugdzaamheid op grond van zijn of haar karakter, altijd groter is degene die in staat is tot groei en verandering. Dat is de kracht van boetedoening en die begon met Juda.